وحدت جمعيه مىبيند ، و در دنيا اغيار مىديد ، در آخرت هم غير مىبيند . و كثرت مىديد يك نوع وحدت خواهد ديد ، ولى بيگانه ، نه يار . چه ، معرفت به او ندارد . و « بىرنگ » نفرمود ، « يك رنگ » فرمود . و نيز نفرمود يك رنگ بينى مقام او مىشود . كه ديدن ، مراتب دارد . يعقوب - عليه السلام - بينا بود به يوسف - عليه السلام - . كه هميشه وجه الله مىديد . و زليخا هم بينا بود ، كه همواره عشق به او مىورزيد . و زنانى كه در مشاهدهء او ، دست از ترنج نشناختند و بعد به مقامات و منازل خود رفته و به مشاغل خود مشغول شدند ، بينايان به او بودند . همچنين متجلَّى عليهم در محشر . بلى مذهبِ سخيفى هست ، كه بعضى گويند : ارواح مانند آبهايى هستند كه در سبوهاى متعدده باشند ، و چون سبوها بشكند ، آبها يكى شوند . مىگوييم : ارواحى كه اينجا جهالات مركَّبه و بسيطه و اخلاق رذيله كسب كرده‌اند و ملوّث شده‌اند ، مانند آبهايىاند كه در سبوهاى متعفّنه ، كه با دهان يا مايعات ديگر اندوده باشند ، مدّتى بوده باشند و چون بشكند ، روايحِ منتّنه و طعوم مكروهه با آنها باشد ، ممتاز خواهند بود مجملًا يك رنگى در حقّ اشقيا آن است كه گفتيم . به اضافهء آن كه مواد و عوارض مواد - كه مكثّرات بودند - زايل شوند ، ولى مكثّراتى كه صفات ارواحند باقيند . ( ( 1868 ) ) اين زمان سرها مثال گاو پيس * دوك نطق اندر ملل صد رنگ ريس ن 1134 19 - ك 380 19 اين زمان : يعنى در دنيا . و اين ، اصح است از نسخهء « اين همه » . يعنى اين زمان نوبت دولت باطله است ، كه ظهور كثرت باشد ، نه دولت حقه . و نوبت دولت حقّه در دو مرتبه است : يكى - كه اينجا مراد است - مرتبهء حشر ، كه رفع غطا و مكثّرات شود ، و وحدت بصر و وسعت نظر حاصل شود . و يكى ديگر ، غلبهء حزب الله و تمكَّنشان از اعلان كلمة الله و احياء سنن عادله در دنيا ، در قرن نوريى . كما قال - صلى الله عليه و آله - « خَيرُ القُروُنِ قَرنى » ( 1 ) . و از قلع و قمع دجاجله و فراعنه و ابالسه . و فى الدعاء « اَللَّهُمَّ إنَّا نَرغَبُ اِلَيكَ فى دَولَةٍ كَريمَةٍ تُعِزُّ بِها الإسلامَ وَأهلَه وَتُذِلُّ بِها اَلنِّفاقَ وَأهلَه » ( 2 ) .

--> ( 1 ) منبع يافت نشد . . ( 2 ) اقبال الاعمال ، سيد بن طاوس ، تحقيق جواد القيّومى ، ج 1 ، ص 142 . .